Ανεύρυσμα εγκεφάλου που βρέθηκε τυχαία: παρακολούθηση ή θεραπεία;

Κάνετε μαγνητική τομογραφία για πονοκέφαλο, ζάλη ή κάποιο άλλο θέμα και στο πόρισμα διαβάζετε μια λέξη που δεν περιμένατε: ανεύρυσμα. Ένα ανεύρυσμα εγκεφάλου που βρέθηκε τυχαία τρομάζει, όμως δεν σημαίνει πάντα ότι χρειάζεται επέμβαση. Τα περισσότερα ανευρύσματα δεν δίνουν συμπτώματα και, όπως σημειώνει το αμερικανικό Εθνικό Ινστιτούτο Νευρολογικών Διαταραχών και Εγκεφαλικού (NINDS), συνήθως ανακαλύπτονται σε απεικονιστικές εξετάσεις που έγιναν για άλλο λόγο. Το βασικό ερώτημα είναι αν αρκεί η παρακολούθηση ή αν χρειάζεται θεραπεία.

Τι είναι το ανεύρυσμα εγκεφάλου και πόσο συχνό είναι

Το ανεύρυσμα εγκεφάλου είναι μια τοπική διόγκωση στο τοίχωμα μιας αρτηρίας του εγκεφάλου, κάτι σαν ένα μικρό «μπαλόνι». Είναι πιο συχνό απ’ όσο νομίζουν πολλοί. Η Αμερικανική Ένωση Νευροχειρουργών (AANS) αναφέρει ότι έως και το 6% του πληθυσμού μπορεί να έχει ανεύρυσμα χωρίς ρήξη. Το Brain Aneurysm Foundation υπολογίζει ότι στις ΗΠΑ περίπου 1 στους 50 ανθρώπους έχει ένα τέτοιο ανεύρυσμα, ενώ οι ρήξεις είναι περίπου 8-10 ανά 100.000 ανθρώπους τον χρόνο.

Η σύγκριση των δύο αριθμών δείχνει ότι οι ρήξεις είναι πολύ λιγότερες από τα ανευρύσματα που υπάρχουν. Γι’ αυτό ένα τυχαίο εύρημα χρειάζεται ψύχραιμη εκτίμηση από ειδικό και όχι πανικό.

Τι ζυγίζει ο γιατρός πριν αποφασίσει

Δεν υπάρχει μία απάντηση για όλους. Κατά το NINDS, ο γιατρός λαμβάνει υπόψη την πιθανότητα ρήξης, την ηλικία, την υγεία και το οικογενειακό και ιατρικό ιστορικό του ανθρώπου. Η AANS προσθέτει το προσδόκιμο ζωής και τα άλλα προβλήματα υγείας. Οι βασικοί παράγοντες είναι:

• Μέγεθος: στη διεθνή μελέτη ISUIA, ο κίνδυνος ρήξης μέσα σε πέντε χρόνια αυξανόταν όσο μεγάλωνε το ανεύρυσμα.
• Θέση: στην ίδια μελέτη, τα ανευρύσματα της οπίσθιας κυκλοφορίας και της οπίσθιας αναστομωτικής αρτηρίας είχαν μεγαλύτερο κίνδυνο.
• Ιστορικό: προηγούμενη υπαραχνοειδής αιμορραγία και ανευρύσματα στην οικογένεια.
• Συνήθειες: το κάπνισμα και το αλκοόλ αναφέρονται από την AANS ως παράγοντες που μπορεί να επηρεάζουν τον κίνδυνο ρήξης.
• Ηλικία και γενική υγεία: μετρούν στη συζήτηση για τα οφέλη και τους κινδύνους κάθε επιλογής.

Πότε αρκεί η παρακολούθηση

Για τα πολύ μικρά ανευρύσματα χωρίς ρήξη, το NINDS σημειώνει ότι ο γιατρός μπορεί να προτείνει παρακολούθηση της ανάπτυξής τους. Η AANS παραθέτει συστάσεις του 2007 (Komotar και συνεργάτες): τα μικρά τυχαία ανευρύσματα κάτω από 5 χιλιοστά αντιμετωπίζονται συντηρητικά σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις, ενώ τα μεγάλα, πάνω από 10 χιλιοστά, πρέπει να αντιμετωπίζονται θεραπευτικά σχεδόν σε όλους τους ασθενείς κάτω των 70 ετών. Για τα ενδιάμεσα μεγέθη, οι συστάσεις αυτές δεν δίνουν σαφή κανόνα και η απόφαση παίρνεται ανά περίπτωση.

Παρακολούθηση δεν σημαίνει «ξεχνάμε το θέμα». Σημαίνει απεικονιστικές εξετάσεις σε τακτά διαστήματα, όπως μαγνητική αγγειογραφία (MRA), αξονική τομογραφία ή κλασική αγγειογραφία, για να φανεί αν το ανεύρυσμα μεγαλώνει. Η AANS σημειώνει πάντως ότι ο ρόλος των επαναλαμβανόμενων εξετάσεων δεν έχει ακόμα καθοριστεί, οπότε δεν υπάρχει ένα πρόγραμμα ελέγχων που να ισχύει για όλους.

Ποιες είναι οι θεραπευτικές επιλογές

Όταν οι γιατροί κρίνουν ότι το ανεύρυσμα πρέπει να αντιμετωπιστεί, οι κύριοι δρόμοι είναι δύο, με έναν τρίτο για πιο σύνθετες περιπτώσεις:

• Μικροχειρουργικό clipping: μέσα από κρανιοτομία, ο χειρουργός τοποθετεί ένα μικρό μεταλλικό clip στη βάση (τον «λαιμό») του ανευρύσματος, ώστε να το απομονώσει από την αρτηρία.
• Ενδαγγειακός εμβολισμός (coiling): μέσα από καθετήρα, που συνήθως εισάγεται από την αρτηρία του μηρού, το ανεύρυσμα γεμίζει με μαλακά σπειράματα πλατίνας. Δεν χρειάζεται άνοιγμα του κρανίου.
• Εκτροπή ροής (flow diversion): ειδικά stent μέσα στην αρτηρία στρέφουν τη ροή του αίματος μακριά από το ανεύρυσμα. Κατά την AANS, χρησιμοποιούνται κυρίως σε σύνθετα ανευρύσματα.

Η AANS τονίζει ότι ο γιατρός πρέπει να συζητά με τον ασθενή τα οφέλη και τους κινδύνους κάθε διαθέσιμης επιλογής. Στη σελίδα αγγειονευροχειρουργικής του Βασιλείου Ι. Βουγιούκα περιγράφονται οι επιλογές για τη θεραπεία του ανευρύσματος εγκεφάλου – clipping, ενδαγγειακός εμβολισμός και παρακολούθηση – με την επιλογή να γίνεται από κοινού με νευροακτινολόγο και νευρολόγο.

Τι μπορείτε να κάνετε όσο το ανεύρυσμα παρακολουθείται

Η AANS αναφέρει δύο βασικές στρατηγικές: διακοπή του καπνίσματος και έλεγχο της αρτηριακής πίεσης. Το NINDS εξηγεί ότι η υψηλή πίεση φθείρει και αδυνατίζει τις αρτηρίες και τις κάνει πιο ευάλωτες στον σχηματισμό και τη ρήξη ανευρυσμάτων. Στην πράξη:

• Κόψτε το κάπνισμα με ένα συγκεκριμένο πλάνο, με τη βοήθεια του γιατρού σας.
• Ελέγχετε τακτικά την πίεσή σας και συζητήστε με τον γιατρό σας αν χρειάζεται αγωγή, αλλαγές στη διατροφή ή άσκηση.
• Μείνετε μακριά από ουσίες όπως η κοκαΐνη και οι αμφεταμίνες, που το NINDS αναφέρει στους παράγοντες κινδύνου.
• Μη χάνετε τα ραντεβού για τις απεικονιστικές εξετάσεις.
• Αν αλλάξει αισθητά ο τρόπος που πονάει το κεφάλι σας ή εμφανιστούν θολή ή διπλή όραση, πεσμένο βλέφαρο, διεσταλμένη κόρη, πόνος πάνω και πίσω από το ένα μάτι, αδυναμία ή μούδιασμα, ζητήστε γρήγορα ιατρική βοήθεια, όπως συστήνει το Brain Aneurysm Foundation.

Σημάδια ρήξης: είναι επείγον, καλέστε το 166 ή το 112

Η ρήξη ενός ανευρύσματος προκαλεί υπαραχνοειδή αιμορραγία και είναι επείγον περιστατικό. Το Brain Aneurysm Foundation αναφέρει τα εξής σημάδια, που δεν χρειάζεται να υπάρχουν όλα μαζί:

• ξαφνικός και πολύ δυνατός πονοκέφαλος, που συχνά περιγράφεται ως «ο χειρότερος πονοκέφαλος της ζωής μου»
• ναυτία ή έμετος
• δυσκαμψία στον αυχένα
• θολή ή διπλή όραση και ευαισθησία στο φως
• επιληπτική κρίση (σπασμοί)
• σύγχυση, αδυναμία ή μούδιασμα
• απώλεια συνείδησης

Αν εμφανιστεί κάποιο από αυτά, καλέστε αμέσως το 166 ή το 112. Μην περιμένετε να περάσει και μην πάτε στο νοσοκομείο με ιδιωτικό αυτοκίνητο. Το Brain Aneurysm Foundation εξηγεί ότι το πλήρωμα του ασθενοφόρου μπορεί να ξεκινήσει τη φροντίδα στη διαδρομή και ότι ο χρόνος μετράει.

Μια απόφαση που παίρνεται με τους ειδικούς

Ένα ανεύρυσμα εγκεφάλου που βρέθηκε τυχαία δεν σημαίνει αυτόματα χειρουργείο, ούτε όμως είναι κάτι που αφήνουμε στην τύχη. Είναι η αρχή μιας συζήτησης με ειδικούς, που θα δουν το μέγεθος, τη θέση, το ιστορικό σας και τη γενική σας υγεία. Πηγαίνετε στο ραντεβού με τις εικόνες και τα πορίσματα των εξετάσεων και ρωτήστε γιατί προτείνεται παρακολούθηση ή θεραπεία στη δική σας περίπτωση.

Πηγές

• National Institute of Neurological Disorders and Stroke, Cerebral Aneurysms. https://www.ninds.nih.gov/health-information/disorders/cerebral-aneurysms
• American Association of Neurological Surgeons, Cerebral Aneurysm. https://www.aans.org/patients/conditions-treatments/cerebral-aneurysm/
• Brain Aneurysm Foundation, Statistics and Facts. https://www.bafound.org/statistics-and-facts/
• Brain Aneurysm Foundation, Warning Signs & Symptoms. https://bafound.org/warning-signs-symptoms/

Σχετικοί οδηγοί

Καούρα που επιμένει: παλινδρόμηση, διαφραγματοκήλη και πότε σε γιατρόΗ καούρα μετά από ένα βαρύ γεύμα είναι κάτι που έχουν νιώσει οι περισσότεροι. Όταν όμως…Κύστεις παγκρέατος: τι σημαίνει ένα τυχαίο εύρημαΜια αξονική ή μαγνητική τομογραφία που έγινε για εντελώς άλλο λόγο αναφέρει στο πόρισμα μια κύστη…Υποαλλεργική τροφή σκύλου: πώς γίνεται η δίαιτα αποκλεισμούΈνας σκύλος που ξύνεται συνεχώς, έχει κοκκινίλες στο δέρμα ή μαλακά κόπρανα χωρίς εμφανή αιτία, συχνά…