Παγκρεατίτιδα θεραπεία: από το νοσοκομείο ως την ανάρρωση

Η οξεία παγκρεατίτιδα είναι φλεγμονή του παγκρέατος που, σύμφωνα με το NHS, χρειάζεται νοσηλεία αμέσως. Συχνά ασθενείς και συγγενείς ρωτούν ποιο φάρμακο θα τη σταματήσει, όμως η απάντηση ξενίζει: δεν υπάρχει ειδικό φάρμακο για την παγκρεατίτιδα. Η θεραπεία στηρίζει τον οργανισμό μέχρι να ηρεμήσει το πάγκρεας, αντιμετωπίζει την αιτία που την προκάλεσε και, όπου χρειάζεται, τις επιπλοκές.

Παρακάτω θα βρείτε με απλά λόγια τι γίνεται στο νοσοκομείο, πώς αντιμετωπίζονται οι χολόλιθοι και το αλκοόλ, πότε χρειάζεται επέμβαση και τι αλλάζει μετά το εξιτήριο. Οι πληροφορίες δεν αντικαθιστούν τις οδηγίες του γιατρού που σας παρακολουθεί.

Οι πρώτες ημέρες στο νοσοκομείο

Η αρχική φροντίδα είναι υποστηρικτική. Σε γενικές γραμμές περιλαμβάνει:

Ενδοφλέβια υγρά, γιατί η παγκρεατίτιδα προκαλεί συχνά αφυδάτωση. Τα υγρά δίνονται από φλέβα στο χέρι.
Ανακούφιση από τον πόνο, που συχνά είναι έντονος. Το είδος του παυσίπονου το επιλέγει η θεραπευτική ομάδα.
Στενή παρακολούθηση της αναπνοής, των νεφρών, της αρτηριακής πίεσης και άλλων λειτουργιών, ώστε να εκτιμηθεί η βαρύτητα και να φανεί έγκαιρα αν υπάρχει λοίμωξη.
Αντιβιοτικά μόνο όταν υπάρχει λοίμωξη, όχι σε κάθε ασθενή.

Στις ήπιες μορφές αυτή η φροντίδα συνήθως αρκεί. Στις σοβαρές, όταν η φλεγμονή επηρεάζει πνεύμονες, νεφρούς ή καρδιά, μπορεί να χρειαστεί νοσηλεία σε μονάδα εντατικής θεραπείας.

Διατροφή: πότε ξαναρχίζει το φαγητό

Σύμφωνα με τη Mayo Clinic, ο ασθενής μπορεί να ξαναρχίσει να τρώει όταν το φαγητό δεν του προκαλεί εμετό ή πόνο. Αν η σίτιση από το στόμα δεν είναι εφικτή, η θρέψη δίνεται με σωλήνα σίτισης από τη μύτη ή το στομάχι, ενώ στις σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να χορηγηθεί από φλέβα. Το NIDDK αναφέρει επίσης τη δίαιτα χαμηλή σε λιπαρά ως μέρος της θεραπείας.

Το πότε και τι θα φάει ο ασθενής το αποφασίζει η θεραπευτική ομάδα, ανάλογα με την πορεία του.

Όταν η αιτία είναι οι χολόλιθοι

Οι χολόλιθοι είναι από τις συχνότερες αιτίες οξείας παγκρεατίτιδας. Όταν μια πέτρα φράζει τον χοληδόχο ή τον παγκρεατικό πόρο, ο γαστρεντερολόγος μπορεί να την αφαιρέσει με ERCP (ενδοσκοπική παλίνδρομη χολαγγειοπαγκρεατογραφία), μια διαδικασία που συνδυάζει ενδοσκόπηση και ακτινογραφίες. Η Mayo Clinic σημειώνει ότι η ίδια η ERCP μπορεί να προκαλέσει οξεία παγκρεατίτιδα, γι’ αυτό δεν ταιριάζει σε όλους.

Για να μην επαναληφθεί το επεισόδιο, συνήθως προτείνεται αφαίρεση της χοληδόχου κύστης (χολοκυστεκτομή). Κατά το NIDDK, όταν η επέμβαση γίνεται μέσα σε λίγες ημέρες από την εισαγωγή στο νοσοκομείο, μειώνεται η πιθανότητα επιπλοκών, ενώ στις σοβαρές μορφές ο γιατρός μπορεί να την αναβάλει ώστε να αντιμετωπιστούν πρώτα οι επιπλοκές.

Όπως εξηγεί και η σελίδα για τη θεραπεία της οξείας παγκρεατίτιδας του γενικού χειρουργού – ογκολόγου Δρ. Αριστοτέλη Περράκη, όταν η αιτία είναι πέτρα, αυτή αφαιρείται συνήθως με ERCP και, μόλις υποχωρήσει η φλεγμονή, η χοληδόχος κύστη αφαιρείται χειρουργικά με ελάχιστα επεμβατική τεχνική, λαπαροσκοπική ή ρομποτική, ώστε να προληφθεί νέο επεισόδιο.

Αλκοόλ, κάπνισμα και άλλες αιτίες

Όταν η παγκρεατίτιδα συνδέεται με το αλκοόλ, η διακοπή του είναι μέρος της θεραπείας. Το NIDDK συνιστά σε όσους έχουν παγκρεατίτιδα να σταματήσουν το αλκοόλ, ακόμη κι αν η νόσος είναι ήπια, καθώς η συνέχιση μπορεί να φέρει νέα επεισόδια ή χρόνια παγκρεατίτιδα. Το NHS περιλαμβάνει τη στήριξη για διακοπή του αλκοόλ στην αντιμετώπιση της αιτίας και η Mayo Clinic αναφέρει την παραπομπή σε πρόγραμμα απεξάρτησης.

Παρόμοια ισχύουν για το κάπνισμα. Σύμφωνα με το NIDDK, όταν ένας ασθενής με οξεία παγκρεατίτιδα συνεχίζει να καπνίζει, ιδιαίτερα αν η αιτία είναι το αλκοόλ, αυξάνεται πολύ η πιθανότητα η νόσος να γίνει χρόνια.

Άλλες αιτίες ζητούν δικό τους χειρισμό. Τα σταθερά υψηλά τριγλυκερίδια μπορεί να χρειαστούν φαρμακευτική ρύθμιση, ώστε να μην επανέλθει η παγκρεατίτιδα. Όταν ύποπτο είναι κάποιο φάρμακο, ο γιατρός αναζητά μαζί με τον ασθενή εναλλακτική λύση.

Πότε χρειάζεται παροχέτευση ή επέμβαση

Η επέμβαση στο ίδιο το πάγκρεας αφορά τις επιπλοκές και όχι κάθε επεισόδιο. Οι βασικές καταστάσεις που μπορεί να τη χρειαστούν είναι:

Συλλογές υγρού. Μπορεί να σχηματιστούν κατά τη διάρκεια ή μετά το επεισόδιο. Ορισμένες υποχωρούν μόνες τους, άλλες όμως μολύνονται, πιέζουν γειτονικά όργανα ή χρειάζονται παροχέτευση. Το NIDDK αναφέρει παροχέτευση σε απόστημα, σε μολυσμένη ψευδοκύστη ή σε μεγάλη ψευδοκύστη που προκαλεί πόνο ή αιμορραγία.
Νέκρωση. Τμήμα του παγκρέατος ή των γύρω ιστών μπορεί να νεκρωθεί και ο νεκρός ιστός να μολυνθεί. Σε αυτή την περίπτωση, κατά το NHS, μπορεί να χρειαστούν επέμβαση και αντιβιοτικά για να προληφθεί η σήψη.

Η παροχέτευση ή η αφαίρεση του νεκρωμένου ιστού μπορεί να γίνει ενδοσκοπικά, όπως περιγράφει η Mayo Clinic, με καθοδήγηση αξονικής τομογραφίας ή χειρουργικά. Ποια μέθοδος ταιριάζει το αποφασίζει η θεραπευτική ομάδα για κάθε ασθενή χωριστά.

Ανάρρωση και πρόληψη νέου επεισοδίου

Κατά το NHS, οι περισσότεροι ασθενείς αρχίζουν να βελτιώνονται μέσα σε μία εβδομάδα και παίρνουν εξιτήριο σε 5 έως 10 ημέρες. Οι σοβαρές μορφές θέλουν μεγαλύτερη νοσηλεία, που κατά την Cleveland Clinic μπορεί να φτάσει τις αρκετές εβδομάδες. Οι περισσότεροι αναρρώνουν πλήρως, όμως τα επαναλαμβανόμενα επεισόδια μπορεί να οδηγήσουν σε χρόνια παγκρεατίτιδα.

Μετά το εξιτήριο, οι πηγές προτείνουν μερικά απλά βήματα:

καθόλου αλκοόλ, ακόμη κι αν δεν ήταν αυτό η αιτία,
διακοπή του καπνίσματος,
ισορροπημένη διατροφή με φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής άλεσης και άπαχη πρωτεΐνη,
καλή ενυδάτωση μέσα στη μέρα,
υγιές βάρος, που βοηθά και στη μείωση του κινδύνου για χολόλιθους.

Η θεραπεία της οξείας παγκρεατίτιδας δεν είναι ένα χάπι αλλά μια σειρά από βήματα: υποστήριξη στο νοσοκομείο, θρέψη όταν το επιτρέπει ο οργανισμός, αντιμετώπιση της αιτίας και, όπου χρειάζεται, παρέμβαση για τις επιπλοκές. Κάθε περίπτωση είναι διαφορετική, γι’ αυτό οι αποφάσεις παίρνονται από τη θεραπευτική ομάδα που γνωρίζει το ιστορικό του ασθενούς.