Καρδιολογικές εξετάσεις στο σπίτι: ΗΚΓ, Holter, υπέρηχος

Για έναν ηλικιωμένο γονιό ή για κάποιον που αναρρώνει και δυσκολεύεται να βγει από το σπίτι, ένα ραντεβού σε καρδιολογικό ιατρείο μπορεί να μοιάζει με ολόκληρη επιχείρηση. Αρκετές από τις βασικές εξετάσεις της καρδιάς, όμως, γίνονται με φορητό εξοπλισμό ή με μικρές συσκευές που φοριούνται στο σώμα για ένα με δύο εικοσιτετράωρα.

Παρακάτω θα βρείτε, με βάση το βρετανικό NHS, τη Mayo Clinic, την Cleveland Clinic και την Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρεία, τι μετρά κάθε εξέταση, πώς προετοιμάζεστε και ποια συμπτώματα δεν περιμένουν ραντεβού. Οι πληροφορίες δεν αντικαθιστούν την εκτίμηση του γιατρού, που αποφασίζει ποια εξέταση χρειάζεται και πότε.

Ηλεκτροκαρδιογράφημα: η πρώτη εικόνα του ρυθμού

Το ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ) καταγράφει την ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδιάς, δηλαδή τη συχνότητα και τον ρυθμό της. Σύμφωνα με το NHS, είναι μια γρήγορη και ανώδυνη εξέταση που βοηθά στον εντοπισμό αρρυθμιών, στεφανιαίας νόσου και εμφράγματος, ενώ χρησιμοποιείται και για την παρακολούθηση ανθρώπων με γνωστή καρδιοπάθεια ή με ορισμένα φάρμακα.

Στην απλή μορφή του, ο εξεταζόμενος μένει ξαπλωμένος και ακίνητος για λίγα λεπτά, ενώ μικρά αυτοκόλλητα ηλεκτρόδια τοποθετούνται σε χέρια, πόδια και θώρακα. Το NHS συμβουλεύει να μην απλώνετε λοσιόν ή λάδι στο δέρμα πριν από την εξέταση. Η μόνη ενόχληση είναι συνήθως τη στιγμή που ξεκολλούν τα αυτοκόλλητα, όπως όταν βγάζετε ένα τσιρότο.

Holter ρυθμού και Holter πίεσης: μετρήσεις μέσα στην καθημερινότητα

Το ΗΚΓ δείχνει τι κάνει η καρδιά τη στιγμή της εξέτασης. Όταν δεν δίνει αρκετές πληροφορίες, η Mayo Clinic εξηγεί ότι ο γιατρός μπορεί να ζητήσει Holter ρυθμού: μια μικρή φορητή συσκευή που καταγράφει τον καρδιακό ρυθμό συνήθως για μία με δύο ημέρες, ακόμη και στον ύπνο. Χρησιμοποιείται, για παράδειγμα, όταν υπάρχουν συμπτώματα αρρυθμίας ή ανεξήγητες λιποθυμίες. Το NHS αναφέρει ότι η φορητή καταγραφή διαρκεί συνήθως 24 έως 48 ώρες και μπορεί να φτάσει τις 7 ημέρες.

Όσο φοριέται η συσκευή, η Mayo Clinic συστήνει:

• ημερολόγιο με την ώρα κάθε συμπτώματος, όπως έντονο χτυποκάρδι, δύσπνοια, πόνο στο στήθος ή ζάλη, μαζί με το τι κάνατε εκείνη τη στιγμή,
• αποφυγή ντους, μπάνιου και κολύμβησης, εκτός αν πρόκειται για ασύρματη συσκευή με αισθητήρες που αποσυνδέονται,
• απόσταση από μαγνήτες, ηλεκτρικές κουβέρτες, ξυριστικές μηχανές και ηλεκτρικές οδοντόβουρτσες, και το κινητό τηλέφωνο περίπου 15 εκατοστά μακριά από τη συσκευή.

Στο τέλος ο γιατρός συγκρίνει την καταγραφή με το ημερολόγιο. Αν δεν φανεί αρρυθμία, μπορεί να προτείνει συσκευή που φοριέται για μεγαλύτερο διάστημα.

Το Holter πίεσης, δηλαδή η 24ωρη καταγραφή της αρτηριακής πίεσης, ακολουθεί παρόμοια λογική. Σύμφωνα με την Cleveland Clinic, η περιχειρίδα φουσκώνει κάθε 15 με 30 λεπτά τη μέρα και κάθε 60 λεπτά τη νύχτα. Έτσι φαίνεται αν η πίεση ανεβαίνει μόνο στο ιατρείο (η λεγόμενη υπέρταση «λευκής μπλούζας»), αν είναι χαμηλή στο ιατρείο αλλά υψηλή τις υπόλοιπες ώρες, αν ανεβαίνει στον ύπνο και πόσο καλά την ελέγχει η αγωγή. Την ώρα της μέτρησης το χέρι μένει ακίνητο, ενώ όσο διαρκεί η καταγραφή αποφεύγονται το ντους, το κολύμπι και η έντονη άσκηση. Πιθανές ενοχλήσεις είναι πόνος στο χέρι, διακοπτόμενος ύπνος και ερεθισμός του δέρματος, που συνήθως υποχωρεί μόνος του. Το NHS σημειώνει ότι η συσκευή φοριέται στο σπίτι και δεν επηρεάζει τις καθημερινές δραστηριότητες.

Υπέρηχος καρδιάς: πώς δουλεύει ο μυς και οι βαλβίδες

Ο υπέρηχος καρδιάς, που συχνά αναφέρεται και ως triplex, δείχνει πόσο καλά λειτουργεί η καρδιά. Το NHS αναφέρει ότι βοηθά στον έλεγχο για καρδιακή ανεπάρκεια, παθήσεις των βαλβίδων και συγγενείς καρδιοπάθειες, καθώς και στην εκτίμηση της καρδιάς μετά από καρδιακό επεισόδιο. Στη συνηθισμένη, διαθωρακική μορφή του, τοποθετούνται αυτοκόλλητα στο στήθος για την παρακολούθηση του ρυθμού, απλώνεται τζελ και ο εξεταστής μετακινεί πάνω στο στήθος την κεφαλή υπερήχων. Η εξέταση διαρκεί περίπου 30 με 40 λεπτά.

Όταν η μετακίνηση είναι δύσκολη

Για ανθρώπους κατάκοιτους, με κινητικά προβλήματα ή σε ανάρρωση, η μετάβαση σε ιατρείο συχνά σημαίνει συνοδό, μεταφορικό μέσο και αναμονή. Στην Αττική, για παράδειγμα, η υπηρεσία καρδιολόγος στο σπίτι της DOCline αναφέρει ότι ο γιατρός κάνει επί τόπου λήψη ιστορικού, ηλεκτροκαρδιογράφημα, έγχρωμο triplex καρδιάς, Holter ρυθμού 24/48 ωρών, Holter αρτηριακής πίεσης και έλεγχο βηματοδότη, με κάλυψη σε όλη την Αττική, όλο το 24ωρο.

Η ίδια υπηρεσία καλύπτει και άλλες ειδικότητες, από παθολόγο μέχρι νευρολόγο, με γιατρούς κατ’ οίκον σε όλη την Αττική, κάτι που βοηθά όταν ένας ηλικιωμένος χρειάζεται περισσότερους από έναν γιατρό.

Πριν από την επίσκεψη: τι να έχετε έτοιμο

• Άνετα ρούχα. Για το ΗΚΓ και τον υπέρηχο χρειάζεται να αφαιρεθούν τα ρούχα από τη μέση και πάνω, σύμφωνα με το NHS, οπότε βοηθά ένα ρούχο που βγαίνει εύκολα.
• Δέρμα χωρίς κρέμες. Χωρίς λοσιόν ή λάδι στο στήθος πριν από το ΗΚΓ.
• Σημειώσεις για τα συμπτώματα. Πότε εμφανίζονται, πόσο κρατούν και τι κάνατε εκείνη την ώρα.
• Τη λίστα των φαρμάκων. Τόσο η Mayo Clinic όσο και η Cleveland Clinic αναφέρουν ότι οι καταγραφές δείχνουν και πόσο αποτελεσματική είναι η τρέχουσα αγωγή.
• Το μπάνιο νωρίτερα. Αν πρόκειται να τοποθετηθεί Holter, κανονίστε το ντους πριν, αφού στη διάρκεια της καταγραφής συνήθως αποφεύγεται.

Πότε δεν περιμένετε ραντεβού

Οι παραπάνω εξετάσεις αφορούν προγραμματισμένο έλεγχο. Το NHS περιγράφει ως πιθανά σημάδια εμφράγματος τον πόνο στο στήθος σαν σφίξιμο ή πίεση, που μπορεί να απλώνεται σε χέρια, λαιμό ή σαγόνι, μαζί με δύσπνοια, ναυτία, εφίδρωση ή χλωμό δέρμα. Σε αυτή την περίπτωση συστήνει να καλέσετε αμέσως τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και να μην οδηγήσετε μόνοι σας μέχρι το νοσοκομείο.

Η Ένωση Καρδιακής Ανεπάρκειας της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας, στις οδηγίες της για ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια, τονίζει ότι ο πόνος στο στήθος πρέπει πάντα να αντιμετωπίζεται ως σοβαρός. Αν η ενόχληση διαρκεί πάνω από 15 λεπτά ή δεν υποχωρεί με την ξεκούραση ή με τη νιτρογλυκερίνη που έχει τυχόν συνταγογραφήσει ο γιατρός, χρειάζεται άμεση κλήση για βοήθεια.

Στην Ελλάδα, το 166 είναι ο αριθμός του ΕΚΑΒ, που συντονίζει την επείγουσα προνοσοκομειακή φροντίδα σε όλη τη χώρα. Το 112 είναι ο ενιαίος ευρωπαϊκός αριθμός έκτακτης ανάγκης και η κλήση του γίνεται χωρίς χρέωση.

Ποια εξέταση χρειάζεται ο καθένας το κρίνει ο καρδιολόγος. Για όσους δεν μπορούν εύκολα να μετακινηθούν, ο έλεγχος στο σπίτι είναι μια πρακτική λύση, ενώ για τα επείγοντα συμπτώματα η πρώτη κλήση είναι πάντα στο 166 ή στο 112.

Πηγές

• NHS, Electrocardiogram (ECG). https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/electrocardiogram/
• Mayo Clinic, Holter monitor. https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/holter-monitor/about/pac-20385039
• Cleveland Clinic, 24-Hour Ambulatory Blood Pressure Monitoring. https://my.clevelandclinic.org/health/diagnostics/16330-24-hour-ambulatory-blood-pressure-monitoring
• NHS, Blood pressure test. https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/blood-pressure-test/
• NHS, Echocardiogram. https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/echocardiogram/
• NHS, Heart attack: symptoms. https://www.nhs.uk/conditions/heart-attack/symptoms/
• Heart Failure Matters (ESC Heart Failure Association), Chest pain: when to get urgent medical help. https://www.heartfailurematters.org/warning-signs/chest-pain/
• gov.gr, 166 – Αριθμός του Εθνικού Κέντρου Άμεσης Βοήθειας (ΕΚΑΒ). https://www.gov.gr/sdg/healthcare/national-emergency-numbers/general/166
• Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, 112. https://civilprotection.gov.gr/112

Σχετικοί οδηγοί

Φλεγμονώδης καρκίνος του μαστού: σημάδια που μοιάζουν με λοίμωξηΌταν ένας μαστός κοκκινίζει, πρήζεται και ζεσταίνεται, η πρώτη σκέψη των περισσότερων γυναικών είναι μια λοίμωξη….Μαγνήσιο στο πιάτο: οι τροφές που το περιέχουνΤο μαγνήσιο δεν είναι από τα θρεπτικά συστατικά που συζητάμε συχνά, όπως η πρωτεΐνη ή οι…Αρθρίτιδα ισχίου: τι δείχνουν οι οδηγίες για τη θεραπείαΟ πόνος στο ισχίο που εμφανίζεται σταδιακά και δυσκολεύει το περπάτημα είναι από τους πιο συχνούς…