Καούρα που επιμένει: παλινδρόμηση, διαφραγματοκήλη και πότε σε γιατρό

Η καούρα μετά από ένα βαρύ γεύμα είναι κάτι που έχουν νιώσει οι περισσότεροι. Όταν όμως το κάψιμο στο στήθος επιστρέφει ξανά και ξανά, ξυπνά κάποιον τη νύχτα ή συνοδεύεται από δυσκολία στην κατάποση, τότε δεν πρόκειται πια για μια απλή δυσπεψία. Σε αυτό το άρθρο εξηγούμε με απλά λόγια τι είναι η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, πώς συνδέεται με τη διαφραγματοκήλη, ποιες καθημερινές συνήθειες βοηθούν και ποια σημάδια θέλουν ιατρική εκτίμηση χωρίς καθυστέρηση.

Τι είναι η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση

Σύμφωνα με τη Mayo Clinic, η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (GERD) είναι η κατάσταση κατά την οποία το οξύ του στομάχου επιστρέφει επανειλημμένα στον οισοφάγο, προκαλώντας καούρα και ερεθισμό του τοιχώματός του. Μια περιστασιακή παλινδρόμηση είναι συχνή. Όταν όμως επαναλαμβάνεται για μεγάλο διάστημα, μιλάμε για νόσο.

Στο κάτω άκρο του οισοφάγου υπάρχει ένας μυϊκός δακτύλιος, ο κάτω οισοφαγικός σφιγκτήρας. Κανονικά χαλαρώνει για να περάσει η τροφή στο στομάχι και μετά κλείνει. Αν χαλαρώνει τη λάθος στιγμή ή έχει εξασθενήσει, το περιεχόμενο του στομάχου μπορεί να ανέβει προς τα πάνω.

Η σχέση με τη διαφραγματοκήλη

Διαφραγματοκήλη (hiatus hernia) είναι, όπως την περιγράφει το NHS, η μετατόπιση μέρους του στομάχου προς τα πάνω, μέσα στον θώρακα. Είναι συχνή σε άτομα άνω των 50 ετών και πολλοί δεν έχουν κανένα σύμπτωμα. Όταν όμως υπάρχουν συμπτώματα, είναι τα ίδια με αυτά της παλινδρόμησης.

Η Mayo Clinic αναφέρει τη διαφραγματοκήλη ανάμεσα στους παράγοντες κινδύνου για τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, μαζί με την παχυσαρκία, την εγκυμοσύνη, ορισμένες νόσους του συνδετικού ιστού, όπως το σκληρόδερμα, και την καθυστερημένη κένωση του στομάχου. Το NHS σημειώνει ότι η ακριβής αιτία της διαφραγματοκήλης δεν είναι γνωστή, αλλά ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος με την ηλικία, στην εγκυμοσύνη και στο υπερβολικό βάρος.

Συμπτώματα που αξίζει να προσέξετε

Τα πιο συχνά συμπτώματα, σύμφωνα με τις δύο πηγές, είναι:

• κάψιμο στο στήθος μετά το φαγητό, που συχνά χειροτερεύει τη νύχτα ή όταν ξαπλώνετε,
• επιστροφή τροφής ή ξινού υγρού στο στόμα,
• πόνος στο πάνω μέρος της κοιλιάς ή στο στήθος,
• δυσκολία ή πόνος στην κατάποση,
• αίσθηση «κόμπου» στον λαιμό,
• κακοσμία του στόματος, φούσκωμα, ναυτία.

Η νυχτερινή παλινδρόμηση μπορεί επίσης να προκαλέσει επίμονο βήχα, φλεγμονή των φωνητικών χορδών (λαρυγγίτιδα) ή νέο ή επιδεινούμενο άσθμα, όπως επισημαίνει η Mayo Clinic.

Καθημερινές συνήθειες που βοηθούν

Το NHS προτείνει μια σειρά από απλές αλλαγές για όσους έχουν συμπτώματα:

• μικρότερα και συχνότερα γεύματα, αποφεύγοντας τις τροφές που πυροδοτούν τα συμπτώματα,
• όχι φαγητό 3 με 4 ώρες πριν τον ύπνο,
• ανύψωση του κεφαλιού του κρεβατιού κατά 10-20 εκατοστά,
• απώλεια βάρους, αν υπάρχει υπερβολικό βάρος,
• αποφυγή στενών ρούχων στη μέση, του καπνίσματος και της κατανάλωσης πολλού αλκοόλ.

Η Mayo Clinic προσθέτει στους συχνούς πυροδοτικούς παράγοντες τα μεγάλα γεύματα, το φαγητό αργά το βράδυ, τα λιπαρά ή τηγανητά φαγητά, το αλκοόλ, τον καφέ και ορισμένα φάρμακα, όπως η ασπιρίνη. Καλό είναι να μη διακόπτετε κανένα φάρμακο που σας έχει συνταγογραφηθεί χωρίς να μιλήσετε πρώτα με τον γιατρό σας.

Πότε χρειάζεται γιατρός και πότε επείγει

Ο πόνος στο στήθος δεν πρέπει ποτέ να θεωρείται αυτόματα «καούρα». Η Mayo Clinic τονίζει ότι πόνος στο στήθος, ειδικά με δύσπνοια ή πόνο στο σαγόνι ή στο χέρι, μπορεί να είναι σημάδι καρδιακού επεισοδίου και χρειάζεται άμεση βοήθεια.

Ραντεβού με γιατρό χρειάζεται όταν τα συμπτώματα είναι έντονα ή συχνά, ή όταν παίρνετε φάρμακα για την καούρα χωρίς συνταγή περισσότερες από δύο φορές την εβδομάδα. Το NHS προτείνει εκτίμηση αν τα συμπτώματα κρατούν πάνω από 3 εβδομάδες ή χειροτερεύουν, και επείγουσα εξέταση όταν η παλινδρόμηση συνοδεύεται από ανεξήγητη απώλεια βάρους, δυσκολία στην κατάποση, συχνούς εμέτους, αίμα στον εμετό ή πόνο στο πάνω μέρος της κοιλιάς.

Η έγκαιρη εκτίμηση έχει σημασία, γιατί η μακροχρόνια έκθεση στο οξύ μπορεί να οδηγήσει σε οισοφαγίτιδα, σε στένωση του οισοφάγου από ουλώδη ιστό ή σε οισοφάγο Barrett, μια προκαρκινική αλλοίωση που σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του οισοφάγου.

Οι επιλογές θεραπείας

Σε πρώτο επίπεδο, τα αντιόξινα και τα αλγινικά από το φαρμακείο μπορεί να ανακουφίσουν, όμως κατά το NHS δεν θεραπεύουν το πρόβλημα και δεν προορίζονται για τακτική χρήση για μεγάλο διάστημα. Αν οι αλλαγές στον τρόπο ζωής και αυτά τα σκευάσματα δεν φτάνουν, ο γιατρός μπορεί να συστήσει ισχυρότερη φαρμακευτική αγωγή και εξετάσεις.

Όταν οι άλλες θεραπείες δεν αποδίδουν και τα συμπτώματα παραμένουν σοβαρά, ο ειδικός μπορεί να εξετάσει χειρουργική αντιμετώπιση, που συνήθως γίνεται με ελάχιστα επεμβατική (λαπαροσκοπική) τεχνική υπό γενική αναισθησία. Για όσους θέλουν να μάθουν περισσότερα για τη χειρουργική αντιμετώπιση της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης και της διαφραγματοκήλης, ο Δρ. Κωνσταντινίδης περιγράφει τις τεχνικές θολοπλαστικής κατά Nissen και κατά Toupet, που εφαρμόζει με ρομποτικό σύστημα Da Vinci Xi στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών. Το NHS σημειώνει ότι μετά από τέτοια επέμβαση μπορεί να χρειαστούν έως 6 εβδομάδες για να επανέλθει η φυσιολογική διατροφή και μερικοί μήνες για να υποχωρήσουν το φούσκωμα, τα αέρια και η δυσκολία στην κατάποση.

Συνοπτικά

Η συχνή καούρα δεν είναι κάτι που πρέπει απλώς να «συνηθίσετε». Μικρές αλλαγές στο φαγητό και στον ύπνο συχνά βοηθούν, όμως τα επίμονα ή τα ανησυχητικά συμπτώματα χρειάζονται ιατρική εκτίμηση, ώστε να βρεθεί η αιτία, όπως μια διαφραγματοκήλη, και να επιλεγεί η κατάλληλη θεραπεία για κάθε άνθρωπο.

Πηγές

• Mayo Clinic, Gastroesophageal reflux disease (GERD) – Symptoms and causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acid-reflux/symptoms-causes/syc-20361940
• NHS, Hiatus hernia. https://www.nhs.uk/conditions/hiatus-hernia/

Σχετικοί οδηγοί

Κύστεις παγκρέατος: τι σημαίνει ένα τυχαίο εύρημαΜια αξονική ή μαγνητική τομογραφία που έγινε για εντελώς άλλο λόγο αναφέρει στο πόρισμα μια κύστη…Υποαλλεργική τροφή σκύλου: πώς γίνεται η δίαιτα αποκλεισμούΈνας σκύλος που ξύνεται συνεχώς, έχει κοκκινίλες στο δέρμα ή μαλακά κόπρανα χωρίς εμφανή αιτία, συχνά…Καρκίνος νεφρού: γιατί συχνά βρίσκεται τυχαία σε έναν έλεγχοΠολλοί άνθρωποι μαθαίνουν ότι έχουν έναν όγκο στο νεφρό χωρίς να έχουν νιώσει το παραμικρό. Έκαναν…