Κύστεις παγκρέατος: τι σημαίνει ένα τυχαίο εύρημα

Μια αξονική ή μαγνητική τομογραφία που έγινε για εντελώς άλλο λόγο αναφέρει στο πόρισμα μια κύστη στο πάγκρεας. Είναι από τα ευρήματα που προκαλούν άγχος, κυρίως επειδή το πάγκρεας είναι ένα όργανο για το οποίο οι περισσότεροι γνωρίζουμε λίγα. Στην πράξη, η λέξη «κύστη» περιγράφει πολύ διαφορετικές καταστάσεις, και το πρώτο ζητούμενο είναι να διευκρινιστεί για ποιον τύπο πρόκειται.

Τι είναι μια κύστη στο πάγκρεας

Σύμφωνα με τη Mayo Clinic, οι κύστεις του παγκρέατος είναι θύλακες με υγρό που σχηματίζονται πάνω ή μέσα στο πάγκρεας, το όργανο που βρίσκεται πίσω από το στομάχι και παράγει ορμόνες και πεπτικά ένζυμα. Τις περισσότερες φορές εντοπίζονται τυχαία, σε απεικονιστικό έλεγχο που έγινε για άλλο πρόβλημα, και πολλοί άνθρωποι δεν έχουν κανένα σύμπτωμα.

Η αιτία των περισσότερων κύστεων παραμένει άγνωστη. Ορισμένες συνδέονται με σπάνια γενετικά νοσήματα, όπως η πολυκυστική νόσος των νεφρών και η νόσος von Hippel-Lindau.

Δύο μεγάλες κατηγορίες με διαφορετική σημασία

Η ίδια πηγή χωρίζει τις κύστεις σε μη νεοπλασματικές και νεοπλασματικές. Η διάκριση αυτή καθορίζει σε μεγάλο βαθμό και την αντιμετώπιση.

• Ψευδοκύστεις: εμφανίζονται μετά από παγκρεατίτιδα ή μετά από κάκωση στην κοιλιά, για παράδειγμα σε τροχαίο. Είναι καλοήθεις.
• Ορώδη κυσταδενώματα: σπάνια εξελίσσονται σε καρκίνο και συνήθως αρκεί η παρακολούθηση, εκτός αν προκαλούν συμπτώματα ή μεγαλώνουν.
• Βλεννώδη κυστικά νεοπλάσματα: θεωρούνται προκαρκινικά, ενώ οι μεγαλύτερες κύστεις μπορεί να είναι ήδη κακοήθεις.
• Ενδοπορικά θηλώδη βλεννώδη νεοπλάσματα (IPMN): αναπτύσσονται στους πόρους του παγκρέατος και παράγουν παχύρρευστη βλέννη.
• Συμπαγή ψευδοθηλώδη νεοπλάσματα: εμφανίζονται σε νεότερες γυναίκες και ορισμένες φορές είναι κακοήθη.

IPMN: γιατί μετράει ποιος πόρος προσβάλλεται

Η Mayo Clinic εξηγεί ότι τα IPMN δεν είναι καρκίνος, όμως ορισμένες βλάβες υψηλότερου κινδύνου μπορεί να εξελιχθούν σε καρκίνο ή να κρύβουν μια μικρή εστία του. Διακρίνονται τρεις μορφές: του κύριου παγκρεατικού πόρου, των παράπλευρων κλάδων και η μικτή. Οι βλάβες των παράπλευρων κλάδων έχουν χαμηλότερο κίνδυνο, ενώ εκείνες του κύριου πόρου και οι μικτές χρειάζονται στενότερη παρακολούθηση.

Η βλέννη που παράγει το νεόπλασμα μπορεί να φράξει τον πόρο, κάτι που εξηγεί τον πόνο και τα επεισόδια παγκρεατίτιδας που περιγράφουν ορισμένοι ασθενείς. Ως παράγοντες κινδύνου για IPMN αναφέρονται η μεγαλύτερη ηλικία, το κάπνισμα, ο διαβήτης, η χρόνια παγκρεατίτιδα και το οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του παγκρέατος.

Συμπτώματα και πότε χρειάζεται άμεση εκτίμηση

Όταν μια κύστη δίνει συμπτώματα, αυτά συνήθως είναι:

• επίμονος πόνος στην κοιλιά, που μπορεί να αντανακλά στην πλάτη,
• ναυτία και έμετος,
• απώλεια βάρους,
• αίσθημα γρήγορου κορεσμού στο φαγητό.

Στα IPMN μπορεί να εμφανιστούν επίσης ανορεξία και ίκτερος. Η Mayo Clinic συστήνει ιατρική εκτίμηση όταν υπάρχει πυρετός μαζί με επίμονο κοιλιακό πόνο. Η ρήξη μιας κύστης είναι σπάνια, αλλά αποτελεί επείγουσα κατάσταση.

Ποιες εξετάσεις ξεκαθαρίζουν την εικόνα

Ο έλεγχος βασίζεται κυρίως στην απεικόνιση. Η αξονική τομογραφία δίνει λεπτομέρειες για το μέγεθος και τη δομή της κύστης. Η μαγνητική τομογραφία αναδεικνύει πιο λεπτά στοιχεία, μεταξύ των οποίων και χαρακτηριστικά που υποδηλώνουν υψηλότερο κίνδυνο. Η μαγνητική χολαγγειοπαγκρεατογραφία (MRCP) θεωρείται η εξέταση εκλογής για την παρακολούθηση, επειδή απεικονίζει καλά τόσο την κύστη όσο και τον παγκρεατικό πόρο.

Το ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα προσφέρει λεπτομερή εικόνα και επιτρέπει τη λήψη υγρού και κυττάρων από την κύστη για εργαστηριακή ανάλυση. Η ενημερωτική σελίδα του Κέντρου Ήπατος, Παγκρέατος, Χοληφόρων και Παχέος Εντέρου του καθηγητή Δρ. Αριστοτέλη Περράκη, στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών στο Μαρούσι, για τις κύστεις παγκρέατος αναφέρει τις ίδιες δύο εξετάσεις, την MRCP και το ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα με βιοψία, ως βάση της διάγνωσης των IPMN.

Παρακολούθηση, παροχέτευση ή χειρουργείο

Δεν χρειάζονται όλες οι κύστεις θεραπεία. Κατά τη Mayo Clinic, μια καλοήθης ψευδοκύστη, ακόμη και μεγάλη, μπορεί απλώς να παρακολουθείται όσο δεν ενοχλεί. Αν προκαλεί συμπτώματα ή μεγαλώνει, μπορεί να παροχετευθεί ενδοσκοπικά, με ενδοσκόπιο που περνά από το στόμα στο στομάχι και το λεπτό έντερο, ή διαδερμικά.

Χειρουργική αφαίρεση συζητείται για τους τύπους που συνδέονται με κίνδυνο καρκίνου. Στα IPMN η απόφαση εξαρτάται και από τη θέση της βλάβης. Η σελίδα του Δρ. Περράκη αναφέρει ως ενδείξεις για χειρουργείο το IPMN του κύριου πόρου, τη διάμετρο άνω των 3 εκατοστών, την παρουσία ύποπτων χαρακτηριστικών και την αύξηση του μεγέθους, ενώ ανάλογα με τη θέση γίνεται εκτομή της κεφαλής, της ουράς ή ολική παγκρεατεκτομή. Το ποια λύση ταιριάζει σε κάθε ασθενή το κρίνει ο θεράπων ιατρός με βάση τον πλήρη έλεγχο.

Τι μπορεί να κάνει κανείς προληπτικά

Για τις περισσότερες κύστεις δεν υπάρχει γνωστός τρόπος πρόληψης. Για τις ψευδοκύστεις, η Mayo Clinic σημειώνει ότι ο καλύτερος τρόπος είναι η αποφυγή της παγκρεατίτιδας, η οποία συνδέεται κυρίως με τις χολόλιθους και τη βαριά κατανάλωση αλκοόλ. Όταν η παγκρεατίτιδα οφείλεται σε χολόλιθους, μπορεί να συστηθεί αφαίρεση της χοληδόχου κύστης.

Ένα τυχαίο εύρημα στο πάγκρεας δεν ισοδυναμεί με κακή είδηση, αλλά ούτε πρέπει να μένει στο συρτάρι. Ο σωστός χαρακτηρισμός της κύστης και ένα σαφές πλάνο παρακολούθησης, από ιατρό με εμπειρία στις παθήσεις του παγκρέατος, είναι αυτά που δίνουν την πραγματική απάντηση.

Πηγές

• Mayo Clinic, Pancreatic cysts – Symptoms and causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/pancreatic-cysts/symptoms-causes/syc-20375993
• Mayo Clinic, Pancreatic cysts – Diagnosis and treatment. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/pancreatic-cysts/diagnosis-treatment/drc-20375997
• Mayo Clinic, Intraductal papillary mucinous neoplasm (IPMN) – Symptoms and causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/ipmn/symptoms-causes/syc-20605888

Σχετικοί οδηγοί

Υποαλλεργική τροφή σκύλου: πώς γίνεται η δίαιτα αποκλεισμούΈνας σκύλος που ξύνεται συνεχώς, έχει κοκκινίλες στο δέρμα ή μαλακά κόπρανα χωρίς εμφανή αιτία, συχνά…Καρκίνος νεφρού: γιατί συχνά βρίσκεται τυχαία σε έναν έλεγχοΠολλοί άνθρωποι μαθαίνουν ότι έχουν έναν όγκο στο νεφρό χωρίς να έχουν νιώσει το παραμικρό. Έκαναν…Φλεγμονώδης καρκίνος του μαστού: σημάδια που μοιάζουν με λοίμωξηΌταν ένας μαστός κοκκινίζει, πρήζεται και ζεσταίνεται, η πρώτη σκέψη των περισσότερων γυναικών είναι μια λοίμωξη….